25

“GENERATION” TXIBILITOA"

         “GENERATION” txibilitoak metalezko hodia eta plastikozko aho pieza ditu, Alardean joan den mendeko 80. hamarkadan hasi zen erabiltzen, ospea hartu zuen berehala.

         Ingalaterran bi modelotan fabrikatzen da:  brontzezkoa (horia, aho pieza gorria duela), nikelezkoa ( metale kolorekoa, aho pieza urdina duela).   Lehenbizikoak soinu altuagoa omen du, eta besteak berriz metalikoagoa; dena den bien arteko aldea oso txikia da.  Tradiziozko musika zeltan dezente erabiltzen dute. .
Tonu ezberdinetako txibilitoak daude, eta musika noten grafia saxoiaren arabera saillkatuak dira: Bb (si b), C (do), D (re), Eb (mi b), F (fa), y G (sol). Alardean erabiltzen dena fa-n dago, eta etiketan “Generation F” jartzen du.

         Ez du mantentze lanik edo zainketa berezirik beharrik.   
Ur hutsez garbitzen da,  beharrezkoa bada xaboi neutro pixka bat erabilita.
Aho-piezatik pixarren bat kendu behar bada metalezko edo plastiko gogorrezko xafla mehe bat erabiliko dugu, kontu handi,z aho-pieza hautsi edo hondatu gabe; ez da inoiz papera edo kartoia erabili behar, hezetasunarekin puztu egiten baita, eta trabatuta arazoa larriagotu egin baitaiteke.

         Aho-pieza hodiari itsatsia da, baina ustekabean askatzen bada barreneraino sartu behar da ondo finkatzeko, bestela txibilitoak tonu baxuagoan joko baitu.

         Airea botatzerakoan, jarraian egin beharrean, hobea da airea bota ahala jaurtikiz nota bakoitzean gaineko hortz-albeoloetan mihi-punta  ezartzea, “ta” silaba esango bagenu bezala.  Horrela aire habea hobeto kontrolatuko dugu eta doinua ederragoa izango da.
Jaurtitze hori ezinbestekoa da nota altuak jotzerakoan:
                                                                                                             
izan ere horrela bakarrik lortuko dugu aire jaurtiketa egokia, bestela nota baxuagoa aterako baitzaigu.
Aire jaurtiketak “ta” eta ”ra” silabekin tartekatzen baditugu (erre bakarrarekin), doinuaren notak hobeto bereiziko dira, doinua ederragoa izango da.  Adibidez:                    
“Titibiliti”an: tá tárara tárara tá, tá tárara tárara tá
“Ttitteiro”n:  tá tá ra, tá tá ra, tárara tárara tá tá tá
etab.

Hondarribian, 2009ko abuztuan