
|
Titibiliti, Alarde Fundazioko
Aldizkaria





Abuztua |
||||||
1 |
2 |
|||||
3 |
4 |
5 |
6 |
7 |
8 |
9 |
10 |
11 |
12 |
13 |
14 |
15 |
16 |
17 |
18 |
19 |
20 |
21 |
22 |
23 |
24 |
25 |
26 |
27 |
28 |
29 |
30 |
31 |
||||||
Iraila |
||||||
1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
6 |
|
7 |
9 |
10 |
11 |
12 |
13 |
|
14 |
15 |
16 |
17 |
18 |
19 |
20 |
21 |
22 |
23 |
24 |
25 |
26 |
27 |
28 |
29 |
30 |
||||
Egun honetan amaitu zen 1638 urtean Setioaren askapena suposatu zuen azken guda.
Eguerdiko 12etan, une berean, Eliz Nagusiko kanpaiak eta Guadalupeko Santutegikoak betera joatzen hasten dira. Era berean, txistulariak, Kale Nagusitik hasita, Hiriko kaleak zeharkatzen dituzte “Titi-biliti” doinupean”. “Titi-biliti” hirutik laurako martxa bat da eta bere jatorria aspaldiko dantza batean dauka, eta Hondarribiko ereserkia dela esan daiteke. Zenbait autoren bere aintzinatasuna 1638ko setioan jartzen dute. Bere titulu berezia melodiaren lehen noten onomatopeia da. Zenbait toki berezitan txistulariak geratu egiten dira “Axeri Dantza” jotzeko, “arin-arin” erritmodun dantza bat delarik, zeina egun honetan jotzen den “Titi-biliti”-arekin batera, baita Alardean ere, Musika Bandak eta Tanborradak descarga orokorretan.Arratsaldeko 6.30etan, Hondarribiko Hiria Musika Bandaren txanda da, hiriko kaleak zeharkatzen dituelarik “Titi-biliti” eta “Axeri Dantza” doinupean, txistulariek egiten duten moduan.
Arratsaldean, 8retan, “Te Deun” eta “Salbea” abeste dura Jasokunde eta Sagarrondoko Andre Mari Parrokian, 1638an setioa amaitu ondoren orduko herritarrek, Autoritate eta soldaduek egin zuten moduan. Hori dela eta, Alardeko Mando eta Udal Batzaren presentzia Elizan une horretan.
Arratsaldeko 20.00ak heldu aurretik, Alardeko Mandoak, kamisa zuria, galtza ilun eta kapelu gorria jarria dutelarik, Arma Plazan jartzen dira eta txistulariek jotako “Alkate soinua”-ren atzetik joango dira, bi ilara osatuz, Elizara sartuz, non aurrekaldean jarriko diran.
Era berean ateratko da ere Udal Korporazioa, Udaletxeko arkupeetatik irtengo da.
“Te Deum” eta “Salbea” abesten ari den unean, Herriko Konpainia eta Artileriako Bateriak deskargak egingo dituzte.
Ekitaldi guztia Presbiterioan egongo den Amabirjilaren irudi batek eta Hiriko Bandera zuzenduko dute. Aurretik esan dugun bezala, abuztuaren 15 ezkeroztik bandera han egongo da.
Funtzio erlijiosoaren amaieran, Eliz Parrokialeko organuak ere “Titi-biliti” doinua joko du.
Ordu berean, Akartegi eta Montaña konpainiak Guadalupeko Santutegian egongo dira, non Guadalupeko Salbea abesten den. Ekitaldia hasi aurretik, bitartean eta amaieran bi konpainiek deskargak egingo dituzte.
Parrokiko ekitaldi erlijiosoa amaituta, Alardeko Mandoak eta aurreko ibilbidea jarraituta, Arma Plazara itzuliko dira, non Burgumaisuari Bastoia itzuliko zaion.
Auzoen orden bat jarraituta, bi emakumek, bata adinean aurrera egindakoa eta bestea gaztea, inoiz kantinera atera ez dena, aukeratuak izango dira ekitaldi honetan Hondarribiko herria ordezkatzeko. Alardeko Mandoak bertan direlarik, Plazaren erdian jarriko dira eta beraiengana hurbilduko da Burgumaisua. Denotan gazteenak kuxin bat eramango du eta beronen gainean Aginte Makila. Burgumaisua hurbilduko da eta adinean nagusienak Makila Burgumaisuari emango dio Hondarribiko herriaren izenean.
Ondoren, Tanborradak hiriko kaleak zeharkatuko ditu “Titi-biliti” eta “Axeri Dantza” doinupean, era berean Txistulariek eta Musika Bandak egin duten bezala.
Ikus daitekenez, “Titi-biliti” da egun hau zuzentzen duen doinua.
Egun honetan Hildakoen omenezko meza ospatzen da, 1638ko setioan bizitza galdu zuten haien alde.
Goizeko 9.00etan Herriko Konpainia ohiko tokian elkartuko da -Uria Harresia kalea- eta handik bere kantineraren bila joango da. Konpainia honek doluzko uniformea eramango du: zintarik gabeko galaza zuriak, kamisa zuria, zapata beltzak, jaka beltza –txibilito eta danborrak kokarik gabe-, eta kapelu gorria. Kapitainak eta Tenienteek gainera korbata beltza eramango dute. Konpainiaren Banderak krespoi beltza eramango du. Konpainia osatzen denean, Kale Nagusira joango dira Eliz Nagusiaren aurrean jarriko direlarik, eskopetetik ohorezko pasilloa egingo dutelarik.
Goizeko 10.00ak aurretik, Artileriaren Bateria bere kantinerarekin (krespoi beltza eramango duelarik), Eliz Parrokialaren atzekaldean jarriko da, Bienabe Artiraren behatokia bezala ezagutzen den tokian.
Goizeko 10.00ak aurretik, Alardeko Mandoak, kamisa zuria eta galtza ilunekin, eta kapelu gorriarekin, Arma Plazan elkartuko dira, eta txistulariak aurretik doazelarik “Alkate Soiñua” joaz, bi ilaratan Jasokundeko eta Sagarrondoko Andre Mariaren Parrokira joango dira, Herriko Konpainiak egindako ohorezko pasillotik igaroko direlarik. Elizan, aurrekaldean jarriko dira.
Era berean ateratko da ere Udal Korporazioa, Udaletxeko arkupeetatik irtenda Hiriko Bandera eramango duelarik. Banderak ere krespoi beltza eramango du.
Presbiterioan Meza osoan zehar egongo dira Herriko Konpainiako eta Artileriako Mando, Kantinera eta Banderak. Armak aurkeztuko dituzte Sagarapenean eta Errespontsuan (“Libérame”), eta une berean, kanpokaldean aipatutako Unitateek fusileria eta artileriako deskargak burutuko dituzte.
Behin meza amaituta, Herriko Konpania kale Nagusitik jaitsiko ohorezko pasillo bat osatuaz, Artileriko bateria bezala. Mandoak elizatik aterako dira eta pasillotik igaroko dira, baita Udal ordezkariak ere, Udaletxera bidean joango direlarik.
Jarraian, Hiriko Bandera, balkoian jarriko da eta Herriko Konpainiak bi salba eskainiko dizkio.
ABUZTUAK 15
Gure Eliz Nagusiaren zaindariaren eguna da, Jasokunde eta Sangarrondoko Andre Maria.
Denboran atzera egiten badugu 1638 arte, kontuan izan behar dugu egun honetarako herria 46 eguneko setioa jasaten ari zela, eta beraz oso egoera kaltegarrian aurkitzen zela, hildako eta zauritutako asko, elikagai, arma eta munizio aldetik eskasia haundia zegoelarik ere. Egun hartako kronikek diotenez, batzuk eta besteak geldi geratu ziren egun hartan, geldialdi bat deitua izan balitz bezala, setiatuek jai religioso bat egitea erabaki zutelarik Guadalupeko Amabirjiñaren irudiaren aurrean, Santutegitik herrira ekarri zena setioa hasi zen unean. Denek, herriak eta soldaduek komulgatu egin zuten. Honek guztiak setiatuen animoak indartzea ekarri zuen, setioa berehala bukatu zenaren itxaropena hartu zutelarik, nahiz eta beste 23 egun gehiago iraun zituen, egoera are eta gogorragoan gainera.
Hori del aeta, abuztuaren 15a, Meza Nagusia del aeta, Hiriko Bandera Udaletxetik Eliz Parrokialera eramaten da handitasun giro batean. Bertoko presbiterioan egongo da irailaren 8rarte.
Bederatziurrenak
Abuztuaren 31an Guadalupeko Amabirjiñaren omenezko Bederatziurrena hasten da. Bederatzi egunez Mezak ospatzen dira ondorengo toki eta ordutegiarekin:
1. Guadalupeko Santutegia, goizeko 6 eta 8retan.
2. San Gabriel egoitza, goizeko 7.45 etan.
3. Portuko elizan, arratsaldeko 6.30etan.